وکیل خانواده در اهواز

ارث به شیوه کاربردی

صادق امیری مقدم

وکیل پایه یک دادگستری

09166167070

یکی از قدیمی ترین دعاوی و اختلافات بشری همین مسئله ارث بوده و هست . شایع بین همه جوامع و فرهنگ ها است. در این مطلب سعی شده است نحوه تقسیم ارث در رویه دادگاه و به صورت کاربردی برای شما عزیزان توضیح داده شود. متاسفانه در فضای مجازی اطلاعات غلط ، قدیمی و غیر عملی فراوانی در خصوص مراحل گرفتن ارث وجود دارد که در خوشبینانه ترین حالت نسخه ای نیست که بتوان برای همه کسانی که قصد تقسیم وراثت (ارث) دارند، پیچید.

گام اول در تقسیم ارث، داشتن گواهی انحصار وراثت است .

چند فرض در تقسیم ارث متصور است:

1. متوفی دارای اشیاء و وسایل با اهمیت یا گران قیمت بوده است: در این مورد مخصوصا اگر اموال مذکور در تصرف یک نفر از ورثه است و احتمال کم شدن از آنها را میدهید بهتر است در ابتدا از شورای حل اختلاف محل تقاضای مهر و موم ترکه یا تحریر ترکه کنید تا در معرض افراط و تفریط و یا تضییع قرار نگیرد و در ادامه اگر بین وراث توافق باشد می توانید در صورتجلسه ای که به امضاء همه ورثه می رسد، تعیین تکلیف کرده و سهم هر یک را مشخص کنید. در صورت عدم همکاری یکی از وراث می توانید از طریق دفاتر خدمات قضایی دادخواست تقسیم ترکه به دادگاه تقدیم کنید. عنایت داشته باشید که خواندگان دادخواست باید سایر وراث باشند و هرکس که اسم آن در انحصار ورثه آمده به طرفیت او اقامه دعوی تقسیم ارث انجام شود. ممکن است که بعضی از ورثه در دسترس نباشند ، به عنوان مثال خارج از کشور باشند می توانید در صورت عدم همکاری، ایشان را در دادخواست مجهول المکان اعلام کنید. عدم حضور یکی از ورثه مانع تقسیم وراثت نیست.
2. حالت دوم این است که متوفی هم دارای اموال منقول (مثل خودرو، فرش و …) است و هم غیر منقول (مثل مغازه، خانه) است. در این موارد نیز اگر بین وراث موافقت برای تقسیم مسالمت آمیز نیست. گذشته از اینکه مال غیر منقول سند رسمی دارد یا سند عادی، باید از طریق دادگاه، یکی از وراث به طرفیت بقیه ورثه، دادخواست تقسیم ترکه تقدیم دادگاه عمومی کند. رویه بعضی از دادگاه ها که مقدار آن کم است ، چنین است که اگر قبل از دادخواست تقسیم ترکه ، ترکه تحریر نشده باشد قرار عدم استماع صادر می کنند که به نظر ما اشتباه است. خوشبختانه اکثر شعب با نگاه به رفع مشکلات مردم در اسرع وقت، وارد دادرسی و صدور حکم می شوند. رویه بیشتر شعب خاصه در مواردی که اموال و بدهی و طلب با هم باشند، ارجاع به کارشناسی است.
3. یکی از مهمترین مراحل گرفتن ارث ، تصفیه ترکه است به این معنی که در ابتدا بایستی دیون متوفی پرداخت شود و باقیمانده ترکه میان ورثه تقسیم شود. حتما میدانید که مهریه زوجه در صورت مطالبه او مقدم بر تقسیم ارث است.
   بر طبق رای وحدت رویه ۷۱۹ مورخ ۲۰/۲/۱۳۹۰ هیات عمومی دیوان عالی کشور اگر ترکه متوفی مال غیر منقول هم باشد و حتی فقط مال غیر منقول(مثل زمین، خانه، مغازه) باشد.
   دادگاه عمومی هم از طریق دادخواست تقسیم ترکه صالح به رسیدگی است. متن رای مذکور چنین است:
   “مستفاد از مقررات قانون امور حسبی راجع به تقسیم، تقسیم ترکه در صورت عدم تراضی ورثه امری است که محتاج رسیدگی قضایی است و باید در دادگاه به عمل آید. همین حکم در موردی هم که ترکه منحصر به یک یا چند مال غیرمنقول باشد جاری است، بنابراین آراء شعب پنجم و بیست و یکم دیوان عالی کشور که تقسیم ترکه غیرمنقول را از صلاحیت واحد ثبتی محل وقوع مال خارج و در صلاحیت دادگاه دانسته به اکثریت آراء صحیح و منطبق با موازین قانونی است. این رای طبق ماده ۲۷۰ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری در موارد مشابه برای شعب دیوان عالی کشور و دادگاههای سراسر کشور لازم‌الاتباع است.”البته صلاحیت دادگاه عمومی در خصوص تقسیم مال غیر منقول به منزله عدم صلاحیت اداره ثبت اسناد محل استقرار ملک برای درخواست افراز(تقسیم) نیست. به عبارت دیگر هر یک از ورثه در خصوص مال غیر منقول از دو مرجع (دادگاه و اداره ثبت) می توانند تقسیم مال غیر منقول را تقاضا کنند.
   شایان ذکر است که اگر در نهایت اداره ثبت رای عدم افراز صادر کند مرحله بعد مراجعه به دادگاه و تقدیم دادخواست دستور فروش ملک مشاع غیر قابل افراز است این دادخواست از طریق دفاتر خدمات قضایی ثبت می شود و چون در قالب دستوراست و نه حکم اولا قابل اعتراض نیست ثانیا نیازی به صدور اجرائیه ندارد. و بعد  از صدور دستور موقت مذکور ملک کارشناسی می شود و بر طبق قانون به مزایده گذاشته می شود.
4. مرحله اجرای تقسیم ترکه (ماترک)
   پس از صدور رای دادگاه – اگر مال یا اموال ارث رسیده قابلیت تقسیم داشته باشد پس از تصفیه بدهی ها بین ورثه، تقسیم ارث می شود.در غیر این صورت اول توسط دادگاه و از طریق کارشناس رسمی دادگستری کارشناسی قیمت گذاری می شود و در ادامه به مزایده گذاشته می شود
   نکته بسیار مهم آن که در اکثر اوقات کسی خارج از خود ورثه در مزایده دادگاه شرکت نمی کند.و اگر خریداری به قیمت پایه کارشناسی پیدا نشود مال به مزایده رفته فروش نمی رود.آنچه مهم است اینکه در نهایت باید یکی از وراث سهم الارث دیگران را خریداری کند تا مال موروثی مثل ارثیه خانه پدری یا مال منقول موروثی به او انتقال یابد.
   اگر کسی از ورثه یا شخص ثالث اقدام به خریداری نکند پرونده اجرایی بلاتکلیف باقی می ماند.
   توجه داشته باشید که رویه دادگاه ها چنین است که حتی در مرحله دوم مزایده هم اموال را به کمتر از قیمت کارشناسی نمی فروشند.
   مطلب دیگر آنکه اگر هرکدام از وراث به قیمت ارزیابی شده کارشناس معترض باشند می توانند در فرجه قانونی به آن اعتراض کنند تا دوباره توسط هیات کارشناسان ارزیابی قیمت شود.

صادق امیری مقدم وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی

کارشناس ارشد حقوق کیفری و جرم شناسی

فارغ التحصیل دانشگاه شهید چمران اهواز

7070 – 616 – 0916

5222 – 616 - 0916